Plazma Kesim Nedir?
Plazma Kesim Nedir?
Plazma kesim, iletken metalleri yüksek sıcaklıkta iyonize edilmiş gaz akımı (plazma arkı) kullanarak kesme işlemidir. Elektrik enerjisinin plazma hâline getirilmiş gazla birleşmesiyle elde edilen bu yöntem, günümüz endüstrisinde hızlı, temiz ve yüksek hassasiyetli kesim süreçlerinin temelini oluşturur.
Plazma, gazın yüksek sıcaklık ve elektrik enerjisiyle iyonlaşmış hâlidir. Bu iyonize gaz, dar bir nozıldan yüksek hızla çıkar ve temas ettiği metali anında eriterek keser. Ark enerjisinin yoğunluğu sayesinde kesim hattı dar ve temiz olur, bu da plazma kesimi endüstride çok yönlü bir çözüm hâline getirir.
Plazma Kesim Nasıl Çalışır?
Plazma kesim işlemi, temelde şu adımlarla gerçekleşir:
- Güç kaynağı, torç ucundaki elektrot ile iş parçası arasında bir elektrik arkı oluşturur.
- Torç içerisinden geçen gaz (hava, azot, oksijen, argon–hidrojen karışımları), bu arkın etkisiyle plazma hâline gelir.
- Plazma, dar nozıldan yüksek hızla çıkıp malzemenin yüzeyine çarpar.
- Metal, plazmanın 20.000–30.000 °C’ye ulaşan sıcaklığıyla erir.
- Eriyen metal, kesme yönünde dışarı doğru yüksek basınçla atılır ve kesim tamamlanır.
Bu süreç, bir şaloma kesiminden daha yüksek hız, daha fazla kontrol ve daha düzgün bir kesim yüzeyi sağlar.
Plazma Kesim Nerelerde Kullanılır?
Plazma kesim; yüksek hız, yüksek hassasiyet ve geniş malzeme uyumluluğu sayesinde pek çok sektörde tercih edilir:
- Çelik konstrüksiyon
- Gemi inşa ve tersaneler
- Otomotiv ve ağır sanayi
- Tarım makinaları üretimi
- Basınçlı kap ve kazan imalatı
- Metal mobilya
- Bakım–onarım atölyeleri
- CNC plazma kesim tezgâhları
- Endüstriyel üretim hatları
Hem manuel torçlu sistemlerde hem de CNC kontrollü otomatik makinelerde kullanılabilir.
Plazma Kesimin Özellikleri
Plazma kesimi diğer yöntemlerden ayıran temel özellikler:
- Çok yüksek sıcaklık ve hız
- İnce ve kalın malzemelerde düzgün kesim
- Hassas kontur kesimi (delik, oyuk, şekil)
- Dar ısıdan etkilenen bölge (HAZ)
- Oksijenle kesilemeyen metalleri kesebilme
- Manuel ve CNC kullanımına uygunluk
Özellikle karbon çelik, paslanmaz çelik ve alüminyum için en verimli yöntemlerden biridir.
Plazma Kesim Hangi Malzemelerde Kullanılır?
Plazma kesim, elektrik iletkenliği olan tüm metallere uygulanabilir:
- Karbon çeliği
- Paslanmaz çelik
- Alüminyum
- Bakır ve bakır alaşımları
- Dökme demir
- Titanyum
Bunlar oksigaz kesiminde mümkün olmayan veya zor uygulanan malzemelerdir.
Plazma Kesimin Avantajları
Plazma teknolojisi, hem manuel kullanımda hem CNC tezgâhlarda pek çok avantaj sunar:
1. Yüksek Kesim Hızı
Plazma, geleneksel oksigaz kesime göre çok daha hızlıdır.
Örneğin 10 mm sacda 3–5 kat daha hızlı kesim yapılabilir.
2. Temiz ve Pürüzsüz Kesim Yüzeyi
Yüksek ark enerjisi sayesinde cüruf minimumdur.
Sonradan taşlama ihtiyacı azalır.
3. Çok Yönlü Kullanım
- Kalın kesit
- İnce sac
- Manuel kesim
- CNC kesim
gibi tüm türlerde etkili sonuç verir.
4. Geniş Malzeme Uyumluluğu
Oksijenle kesilemeyen malzemelerde bile başarı sağlar.
5. Düşük Isı Etkisi
Dar bir ısıdan etkilenen bölge (HAZ) sayesinde metallerde çarpılma riski azalır.
6. Ekonomiktir
- Sarf malzemeleri uzun ömürlü
- Enerji tüketimi düşük
- Yüksek kesim hızı nedeniyle üretim maliyetleri düşer
Plazma Kesim Türleri
1. Manuel Plazma Kesim
Taşınabilir plazma kesme makineleri ile yapılan kesimlerdir.
Servis ve bakım ekipleri, atölyeler ve küçük işletmeler için idealdir.
2. CNC Plazma Kesim
Bilgisayar kontrollü yüksek hassasiyetli kesimdir.
Kalın saclarda, yoğun iş yüklerinde ve seri üretimde tercih edilir.
3. Hiper Plazma / Yüksek Performanslı Sistemler
- Daha dar ark
- Daha yüksek hız
- Kesme yüzeyinde minimum eğim
sunarak üst seviye kalite gerektiren işlerde kullanılır.
Plazma Kesim İçin Hangi Gazlar Kullanılır?
Çeşitli gazlar, kesim performansını ve dikiş kalitesini etkiler:
- Hava → en yaygın, ekonomik
- Oksijen → karbon çelikte yüksek hız
- Azot → paslanmaz çelikte iyi yüzey
- Argon–Hidrojen → kalın ve hassas paslanmaz kesimleri
- Argon → ince malzemeler
Manuel makinelerde çoğunlukla kompresörlü hava tercih edilir.
Plazma Kesim Makinesi Nasıl Seçilir?
Doğru plazma kesme makinesini seçerken şu kriterler önemlidir:
1. Kesim Kapasitesi (mm)
Makinenin delme, kaliteli kesim ve maksimum ayırma kesimi değerleri dikkate alınmalıdır.
2. Güç (Amper)
• 40–60 A → ince sac
• 80–120 A → orta kalınlık
• 120 A ve üzeri → ağır sanayi
3. Duty Cycle (Çalışma Süresi)
Yoğun üretim yapan işletmelerde yüksek duty cycle kritik öneme sahiptir.
4. Sarf Malzeme Ömrü
Torç sarf malzemelerinin dayanıklılığı çalışma maliyetlerini doğrudan etkiler.
5. Kompresör İhtiyacı
Bazı plazma makineleri kendi kompresörüne sahiptir, bazıları harici kompresör gerektirir.
6. CNC Uyumlu Olup Olmadığı
Otomasyon yatırımı yapacak işletmeler için önemlidir.
7. Taşınabilirlik
Saha ve servis işleri için hafif ve kompakt modeller tercih edilir.
Sonuç
Plazma kesim; hızlı, hassas, ekonomik ve geniş malzeme uyumluluğu sunan modern bir metal kesim yöntemidir. Hem manuel hem CNC tezgâhlarda kullanılan bu teknoloji, birçok sektörde üretim kalitesini ve verimliliğini artırır.
Doğru plazma makinesini seçmek; kesim kalitesini, maliyeti ve üretim hızını doğrudan etkilediği için doğru güç, doğru gaz ve doğru sarf malzeme kombinasyonunun belirlenmesi kritik öneme sahiptir.
